على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1592

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

و ثوب ذعاليب : جامهء كهنه . و جامه‌اى كه كنارهء آن پاره و آويزان باشد . ذعاليت ( za lit ) ص . ع . ثوب ذعاليت بمعنى ثوب ذعاليب مىباشد ( باء را بتاء بدل كرده‌اند ) . ذعبان ( zo'b n ) ا . ع . گرگ جوان . ذعت ( za't ) م . ع . ذعته ذعتا ( از باب فتح ) : سخت خفه كرد او را . و آن را در خاك ماليد . و راند وى را . ذعج ( za'j ) م . ذعجه ذعجا ( از باب فتح ) : سخت راند آن را . و ذعج جاريته : گائيد كنيزك خود را . ذعذاع ( za'z ' ) ص . ع . رجل ذعذاع : مردى كه راز نتواند نگاهداشت . و سخن چين . ذعذعة ( za'za'at ) م . ع . ذعذع المال و غيره ذغذعة : پراكنده و جدا گردانيد آن مال را . و ذعذع السر : ظاهر و آشكار كرد راز را . و كذلك ذعذع الخبر . و ذعذع الريح الشجر : سخت جنبانيد باد درخت را . ذعر ( za'r ) م . ع . ذعرت الرجل ذعرا ( از باب فتح ) : ترسانيدم آن مرد را . و ذعر ( مجهولا ) : ترسانيده شد . ذعر ( zo'r ) ا . ع . ترس و بيم . ذعر ( za'ar ) م . ع . ذعر ذعرا ( از باب سمع ) : سرگشته گرديد و مدهوش شد . ذعر ( zaer ) ص . ع . سرگشته و مدهوش . ذعر ( zoar ) ا . ع . هر چيز مخوف و هولناك . ذعراء ( za'r ' ) و ذعرة ( zo'rat ) ا . ع . است و كون . ذعرة ( zoarat ) ا . ع . مرغ كوچكى كه در درخت آشيانه دارد و همواره دم خود را مىجنباند . ذعرية ( zo'riyyat ) ص . ع . سنة ذعرية : سال سخت قحط . ذعط ( za't ) م . ع . ذعطه ذعطا ( از باب فتح ) : بشتاب بريد گلوى آن را . يق : ذعطته المنية . ذعف ( za'f ) ا و ص . ع . زهر و زهرى كه همان ساعت بكشد . و حية ذعف اللعاب : مار زود كشنده . ذعف ( za'f ) م . ع . ذعف الرجل ذعفا ( از باب فتح ) : زهر خورانيد آن مرد را . و ذعف ذعفا و ذعفانا و بمرد و هلاك گرديد . ذعف ( za'af ) م . ع . ذعف ذعفا و ذعفانا و ذعافا ( از باب سمع ) : بمرد و هلاك گرديد . ذعف ( zo'of ) ع . ج . ذعاف . ذعفان ( zaaf n ) ا . ع . مرگ . ذعفان ( zaaf n ) م . ع . ذعف ذعفا و ذعفانا . مرد ذعف . و ذعف ذعفا و ذعفانا . مرد . ذعف . ذعق ( za'q ) م . ع . ذعقه ذعقا ( از باب فتح ) : بانگ برزد بر وى و ترسانيد او را . ذعل ( za'al ) م . ع . ذعل ذعلا ( از باب سمع ) : اقرار كرد پس از انكار . ذعلب ( ze'leb ) ا . ع . ماده شتر تيزرو و شتاب . ج : ذعالب . ذعلبة ( ze'lebat ) ا . ع . ماده شتر تيزرو و شترمرغ . و حاجت اندك . و كنارهء جامه . و آنچه از جامهء پاره شده آويزان باشد . ج : ذعالب . ذعلفة ( za'lafat ) م . ع . ذعلفه ذعلفة : سرگشته كرد آن را و هلاك نمود وى را . ذعلوب ( zo'lub ) ا . ع . كنارهء جامه . و پارهء خرقه . و آنچه از جامهء پاره شده آويزان باشد . و جامهء كهنه . ج : ذعاليب . ذعلوق ( zo'luq ) ا . ع . كودك چالاك تيز فهم سبك روح . و گوسپند سبك جثهء تنگ دهن . و ترهء تيزبو همچو گندنا . و نوعى از سماروغ . و نام مرغى كوچك . و نام شمشيرى . و ذعلوق ذعلوق : كلمه‌اى كه بدان گوسپند را براى دوشيدن خوانند . ذعمطة ( za'matat ) ا . ع . زن پليد زبان . ذعمطة ( za'matat ) م . ع . ذعمطه ذعمطة : بشتاب بريد گلوى آن را . ذعن ( za'an ) م . ع . ذعن له ذعنا ( از باب سمع ) : گردن داد او را و رام گرديد . ذعور ( zaur ) ا و ص . ع . ترسناك . و زن ترسنده از تهمت . و سخن بد . و ماده شترى كه چون بر پستان وى دست نهند خويشتن در كشد . ذعوط ( zaut ) ص . ع . موت زعوط : مرگ شتاب . ذغ ( zaqq ) م . ع . ذغ جاريته ذغا ( از باب نصر ) : گائيد كنيزك خود را . ذغمور ( zoqmur ) ا . ع . مرد كينه‌ور كه كينه از دلش نرود . و لجوج . ذف ( zaff ) ا . ع . گوسپند . و آواز كفش پا وقت رفتن . ذف ( zaff ) م . ع . ذف على الجريح ذفا و ذففا و ذفافا ( از باب نصر ) : شتاب كرد در كشتن خسته و ثابت كرد كشتن او را و كشت آن را . و ذف فى الامر : شتاب كرد در آن كار . و ذف الطائر ( از باب ضرب ) : شتاب كرد آن مرغ در پريدن . و خذ ماذف لك : بگير آنچه موجود شود مر تو را و زود بدست آيد . ذف ( zoff ) ا . ع . آب اندك . ذفارى ( zaf r ) و ( zaf riyy ) ع . ج . ذفرى .